Mendirikan Sanggah Kemulan/ Merajan di Rumah

QUESTION:

Titiang bermaksud mendirikan sebuah sanggah kemulan/ merajan di rumah titiang di Denpasar dengan tujuan untuk memuja leluhur. Titiang masih belum jelas tentang mana yang mestinya titiang pakai pedoman, sanggah kemulan rong 3 atau rong 2.

Berbagai informasi yang berbeda yang titiang dapatkan yang membuat titiang bingung. Di pekarangan rumah titiang di Panji, telah berdiri kemulan rong 3. Namun di Merajan Dadia titiang di Panji telah berdiri kemulan rong 2.

Singgih Bhagawan sane wangiang titiang, yang sangat titiang hormati yang titiang sebagai umat hindu mohon petunjuk pedoman mana yang mesti titiang pakai rong 3 atau rong 2. Apa dasarnya? Dengan demikian nantinya kalau ada yang bertanya titiang bisa jawab.

Atas petunjuk Bhagawan titiang ucapkan terima kasih (Suksma).

ANSWER:

  1. Kemulan yang dikembangkan oleh Mpu Kuturan sejak abad ke-11 adalah Kemulan Rong 3; di dalam lontar Tutur Kuturan disebutkan bahwa Kemulan R3 adalah stana Sanghyang Tiga Sakti (Brahma, Wisnu, Siwa) sedangkan di ‘Batur Kemulan’ ruangan di bawah Rong 3 adalah stana roh para leluhur yang sudah disucikan (pitra yadnya)
  2. Kemulan Rong 2 dikembangkan oleh Danghyang Nirarta sejak abad ke 14, di mana distanakan Ida Sanghyang Widhi sebagai ‘arde nareswari’ = rua bhineda (lontar Dwijendra Tattwa). Oleh karena itu maka di setiap perumahan agar dibangun tempat suci keluarga, terdiri dari pelinggih-pelinggih: Padmasari (Tripurusha), Kemulan R3 (Trimurti), Taksu (Saraswati), dan di pekarangan ada pelinggih Sedahan Karang (Bhatara Kala). Acuannya Lontar Gong Besi dan Lontar Sundarigama.

57 comments to Mendirikan Sanggah Kemulan/ Merajan di Rumah

  • 1
    Putu says:

    Di merajan rumah titiang terdapat pelinggih gedong, mejeng, murus. Mohon penjelasan mengenai makna dari masing-masing pelinggih tersebut. Mohon dikirim ke email titiang. Suksma

  • 2
    I Ketut Mastapa says:

    ampura niki tiang ratu peranda, tiang pacang ngaryanang mrajan alit, napi ke dados ten medaging taksu? mohon petunjuknya

    • 2.1
      Bhagawan Dwija says:

      Pelinggih Taksu perlu ada, karena Taksu, berasal dari kata Caksu (melihat) pengertian lebih jauh, adalah stana niyasa Ida Bhatari Saraswaty (Shakti Brahma) yang memberi pengetahuan kepada kita (penghuni rumah), sehingga kita mampu “melihat” (memikirkan) aspek kehidupan yang dihadapi.

      • SESUAI SEMINAR KESATUAN TAFSIR AGAMA HINDU PD MAHASABA PHDI 1986(?) YANG SDH DIMUAT DLM BUKU:MANGGALA UPACARA OLEH DRS MADE SUJANA,SEORANG DIREKTUR DI dITJEN BIMASHINDU,PELINGGIH YANG WAJIB DIADAKAN(KALO SDH STATUS RUMAH SENDIRI) ADALAH cumaR3,Taksu,Pengrurah,(tak disebut padmasari. mohon penjelasan
        Suksma

  • 3
    Mastapa ketut says:

    Ampura ratu peranda, melid titiyang metaken niki, sujatine napi ke sane mawasta kawitan ? mohon penjelasannya

    • 3.1
      Bhagawan Dwija says:

      @Mastapa ketut: Kawitan, medal saking “Wit” artinne “asal-usul” utawi preti sentanan sira. Sampun wenten kayun nunggil sejebag jagat Bali, sane kewastanin Ida Bhatara Kawitan inggih punika Ida sane rawuh ring jagat Bali lan ngawentenang sentana, sedurung utawi sesampun jagat Baline kekaonang olih Majapahit. Kawitan sane wenten ring Bali sedurung Majapahit minekadi Ida Rsi Bujangga Waisnawa, Pasek Sanak Sapta Rsi. Pasek Kayu Selem, miwah ane tiosan. Sesampun Majapahit minekadi Dalem miwah para Arya. Cutet yen bawosang ring basa Indonesia, “yang dinamakan Kawitan adalah orang/manusia yang mengembangkan keturunan di pulau Bali” Dadosne leluhur sane ring Jawi ten kebawos kawitan; minekadi : Mpu Tantular, Ken Arok, Tunggul Ametung, Jayasabha, Jayabhaya, miwah sane tios-tiosan yadiastu preti sentanan Idane rauh ke Bali.

  • 4
    Agung rai says:

    Ampura ratu peranda, ledang titiyang nunas seseluh inggih punike :
    1. Wenten panggihin titiyang pemerajan peumahan wenten 4 bungkul inggih punike Taksu, Kemulan , ngerurah lan kawitan, tur wenten sane mekarya 3 bungkul inggih punike Taksu, Kemulan , ngerurah , ampure ratu sane cen sane patut mangde galang manah titiyang.

    2. Yenin titiyang jagi mendak nuntun ring dije patut linggihan titiyang napi ring Kawitan napi ring kemulan

    • 4.1

      1. Paling kidik ring pamerajan pawongan wenten pelinggih : Padmasari, kemulan, taksu; ring pekarangan : sedahan karang. Yening lintangan, umpami ngelinggihang pengayengan Kawitan, durus, ten kenapi-napi.
      2. Sesampun mendak nuntun, linggihang Raja Dewata druwene ring batur kemulan.

  • 5
    i wayan indrawan says:

    Om swastyastu, sugra ampura titiang ratu peranda. Titiang wenten pitaken ring ratu peranda.
    Titiang sampun memondok sampun suwe (28 tahun) nanging titiang wantah medue padma,pelinggih dewi Sri lan tugun karang.
    Bapak tiang ten kayun ngwangun sanggah kemulan lan selanturnyane sawireh ipun takut tiang lan keturunan tiang lali ring sanggah muasal tiang.
    Nanging tiang meled manah tiang mangdane meduwe pelinggih kemulan lan taksu.
    Napi sane patut margiang titiang mangdane nenten mebyayutan ring pekurenan.
    Suksma atur tiang ring palungguh iratu, iwang tiang matur tiang nunas geng sinampura.
    Om santih santih santih Om

    • 5.1

      Om Swastyastu, Manut ring Lontar Tutur Kuturan, asing-asing pawongan mangdene ngewangun sanggah kemulan sekadi linggih Ida Bhatara Hyang Guru lan ring batur kemulan linggih Raja-Dewata leluhur sane sampun suci. Yadiastu sampun wenten Sanggah Dadia, nanging ring pawongan perlu wenten, mangdene nyabran rahina irage presida tangkil lan mebhakti, saha nunas Ida Bhatara melingga ring pawongan. Punika taler nuju rerahinan mangdene wenten sekadi pesimpangan leluhur sane jagi tedun ngaksi preti sentanan Idane. Kesimpulan : wajib membangun kemulan di rumah masing-masing. Indik taksu, nika linggih Ida Bhatari Saraswati, sakti Bhatara Brahma, naler patut kelinggayang, mangdene ring uripe state iraga tan lali ngerereh kewikanan anggen titi pengancan mangde ngemolihang mokshartam jagaditaya ca iti dharmah.
      Om Santih, santih, santih, Om

  • 6

    dalam “pedoman kesatuan tafsir agama hindu hasil Mahasaba PHDI 1986(?) dinyatakan disetiap rumah(sudah syah/sertifikat/bukan nyewa), hanya ada Rong3,taksu dan pengrurah(?). Semuanya sudah diperjelas oleh IdaBegawan,kecuali PENGRURAH. Bagaimana komentar ida begawan masalah pedoman kesatuan tafsir mahasaba yang (tak pernah ada yang menSOSIALISASIKANNYA.SUKSMA

  • 7
    manacika says:

    Ampura Bhagawan tityang tidak lugas Bahasa Bali Halus, di keluarga saya ( mungkin juga masyarakat bali umumnya)konsep R2 sthana Ardanareswari diterjemahkan sebagai pelinggih kawitan ( purusha pradhana), bahkan biasanya dibangun di luar/disamping merajan/sanggah. Bagaimana konsep ini?

    • 7.1

      Kalau di stanakan didalam (utama mandala) itu adalah pelinggih Bhatara Hyang Guru (ardanareswari) Tetapi bila distanakan diluar pamerajan (nista atau madya mandala) adalah stana leluhur dari pradana (wanita yang menikah ke keluarga anda)

  • 8
    dede suweta says:

    om swastyastu ratu pedanda, ampura tiang mau bertanya… dirumah titiang sampun wenten sanggah merajan… trus dibebalakang sanggah titiange wenten tanah kosong… di tanah kosong niki tiang pengen membangun rumah… apa boleh tiang membangun rumah di belakang sanggah titiange napi tiang harus menggeser kebelakang sanggah titiange?? suksma ratu pedande… om santih, santih, santih, om..

    • 8.1

      Om Swastyastu,
      1. Halaman/pekarangan harus disatukan dengan cara skala : tembok pembatas dihilangkan; cara niskala : upacara memangguh dan upacara ngancing.
      2. Setelah itu tata kembali pembagian ruang halaman :
      a. di arah hulu : kaja/kangin/kaja-kangin adalah wilayah suci untuk sanggah pamerajan alit.
      b. di arah tengah/teben : perumahan

  • 9
    Made Edy says:

    Tiang metaken kidik ratu pranda….. Tiang jago ngaryanan merajan ring duur dapur tiange, sawireh lahan pakarangan tiange numbas sampun dg kondisi seperti nike,,,,, tur ampun kosek sajan, punapi yen sapunike,,,, sadis napi ten ratu……?

    • 9.1

      Om Swastyastu,

      Maksudnya pamerajan alit di lantai dua diatas dapur (lantai 1) ?. Jawabannya : Boleh dengan syarat ada unsur pertiwi (tanah) yang diurukkan diatas lantai beton, yang selanjutnya digunakan sebagai pondamen pelinggih setelah diisi dengan “batu dasar” yang terdiri dari bata, batu, kelungah nyuh gading, semua merajah, mepasupati, dan ketika mendem, diisi caru brunbun (ekasata).

      Om Santih, santih, santih, Om

  • 10
    Made Edy says:

    Ngaryanang pelinggih ring duur merajan,,, dados napi ten…….

Leave a Reply

  

  

  

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Subscribe without commenting